Қабырға мен терезе беткейлерінде зең үнемі дымқылданатын беттерде пайда болады: суық бұрыштардағы конденсаттан, 60 %-дан жоғары ылғалдылықтан, әлсіз желдетуден не су ағуынан. Шағын ошақты зеңге қарсы құралмен өзіңіз кетіре аласыз, бірақ себебі жойылмаса, зең қайта шығады.
- Зеңге ылғал керек: суық бұрыштар мен беткейлердегі конденсат, 60 %-дан жоғары ылғалдылық не су ағуы.
- Құрғақ қабырғадағы 1 м²-ге дейінгі шағын ошақты өзіңіз өңдей аласыз — қолғап пен респиратор киіп, құрғақ щеткасыз.
- Зеңді бояумен жабуға және хлорлы құралды қышқылмен араластыруға болмайды: біріншісі көмектеспейді, екіншісі қауіпті.
- Алдын алу — 40–60 % ылғалдылық, күніне 2–3 рет желдету, жиһазды суық қабырғадан алшақ қою және кірді тұрғын бөлмеде кептірмеу.
- Зең 2–3 өңдеуден кейін қайта шықса не ошақ 1–2 м²-ден үлкен болса, маман және ылғалдың көзін іздеу керек.
Қабырғада зең неге пайда болады
Зең споралары кез келген пәтердің ауасында бар, бірақ олар тек беті ұзақ дымқыл тұратын жерде өседі. Бұл ылғалдың басты көзі — конденсат. Бөлменің жылы ауасы су буын ала жүреді де, суық қабырғаға не беткейге тигенде оны тамшы етіп қалдырады.
Мұндай құбылыс басталатын температураны шық нүктесі дейді. +22 °C пен 60 % ылғалдылықта ол шамамен +14 °C: одан суық кез келген бет дымқылданады. Қыста сыртқы қабырғаның бұрышы не терезе беткейі бұдан да оңай суиды. Ылғалдылықты 50 %-ға түсірсеңіз, шық нүктесі шамамен +11 °C-қа дейін төмендейді — сонда «дымқыл» аймақтардың бір бөлігі жай ғана кеуіп қалады.
Сол себепті зең жиі шығатын жерлер: сыртқы қабырғалардың төбе мен еден жанындағы бұрыштары, терезе беткейлері мен терезе алды, шкаф артындағы қабырға, жуынатын бөлменің төбесі. Бұлар — суық көпірлері, яғни қабырға қаттырақ тоңатын жерлер, және ауа қозғалмайтын аймақтар. Бөлек себеп — су ағуы: жаңбырдан кейін үлкейетін не жоғарғы қабаттағы көршінің ваннасының астына сәйкес келетін төбедегі дақ тазалауды ғана емес, сантехник шақыруды не шатырды жөндеуді талап етеді.
Ақтауда мәселені не күшейтеді
Ақтау — Каспий жағасындағы қала: суық маусымда теңіздің дымқыл ауасына температура айырмасы қосылады: шыны мен беткейлер суиды, ал пәтер іші жылы. Пластик терезелер тығыз жабылады, оларды ашпасаңыз, тыныс алудан, тамақ пісіруден, душтан және кір кептіруден шыққан ылғал ішінде қалады. Алдымен терезелер таңертең «терлейді», бірнеше аптадан кейін беткейде қара нүктелер пайда болады.
Шағынаудандардағы панельді үйлерде бұған тоңатын бұрыштар мен панельаралық жіктер қосылады, әсіресе бұрыштағы пәтерлер мен жоғарғы қабаттарда. Тағы бір жиі кездесетін жағдай — терезе ауыстырылғаннан кейін жылу оқшаулағышсыз сыланған беткейлер: монтаж жігі суық күйінде қалады да, қара жолақ дәл соның бойымен жүреді.
Шағын зең ошағын өзіңіз қалай кетіруге болады
Су ағу белгісі жоқ құрғақ қабырғадағы шамамен 1 м²-ге дейінгі ошақты ғана өзіңіз тазалаған жөн. Демікпесі мен аллергиясы барлар, жүкті әйелдер мен балалар бұл тазалауға қатыспағаны дұрыс.
- Қорғаныс. Резеңке қолғап, FFP2 класты респиратор және көзілдірік. Терезені ашып, басқа бөлмелерге есікті жабыңыз.
- Құрғақтай ысқыламаңыз. Құрғақ щетка мен қалақ спораларды ауаға көтереді. Алдымен ошақты бүріккішпен сәл дымқылдаңыз немесе бірден құралды жағыңыз.
- Зеңге қарсы құрал. Материалыңызға — сылаққа, бояуға, плиткаға — арналған фунгицидті таңдап, заттаңбада көрсетілген уақытқа қалдырыңыз.
- Кетіру. Зең қабатын бір реттік губкамен не майлықпен алыңыз, сосын оларды пакетке салып, бірден тастаңыз — қайта қолдануға болмайды.
- Кептіру. Қабырғаны жылытқышпен не желдеткішпен кептіріп, 1–2 күн желдетіңіз. Жөндеу, астар мен бояу — тек толық құрғақ бетке.
- Бақылау. 2–3 аптадан кейін сол жерді қараңыз. Дақтар қайта шықса, себебі жойылмаған.
Зең тұсқағазда болса, оны қағаз арқылы тазалау мүмкін емес: тұсқағазды сыдырып алады, әдетте оның теріс жағында зең сыртындағыдан көп болады. Жуынатын бөлмедегі силикон герметик ішіндегі қара нүктелер де жуылмайды — саңырауқұлақ материалдың ішіне өсіп кетеді, сондықтан герметикті ауыстырады. Жуынатын бөлме мен жіктер туралы толығырақ — жуынатын бөлмені тазалау: қақ пен зең мақаласында.
Зеңмен не істеуге болмайды
- Бояумен жабу не тұсқағаз жапсыру. Тірі зеңнің үстінен жағылған бояу, шпаклевка мен жаңа тұсқағаз оны тоқтатпайды: бірнеше аптадан кейін дақтар қайта шығады, жөндеуді қайта жасауға тура келеді.
- Хлорды қышқылмен не аммиакпен араластыру. Хлорлы ағартқыш («Белизна») сірке суымен, лимон қышқылымен не дәретханаға арналған қышқыл құралмен араласса, хлор, ал мүсәтір спиртімен араласса, хлораминдер бөлінеді. Бұл — қауіпті газдар, сондықтан құралдарды бір-бірден қолданады, арасында бетті шайып, бөлмені желдетеді.
- Қабырғаны шамадан тыс сулау. Артық су сылаққа сіңіп, жаңа зеңге қорек болады.
- Иісін бүркемелеу. Ауа сергіткіш пен хош иісті шамдар зеңді де, дымқылды да кетірмейді.
- Тек хлорға сену. Плиткада ол дақтарды ағартады, бірақ кеуекті сылақ пен гипсокартонда көбіне беттің түсін ғана өзгертеді, ал саңырауқұлақтың жіпшелері ішінде қалады.
Зең қайта шықпауы үшін не істеу керек
Барлық алдын алу бір нәрсеге саяды: ауадағы ылғал азырақ, суық беттердің жанындағы ауа қозғалысы көбірек болсын. Гигрометр сатып алыңыз — ол қымбат емес және желдететін уақыт келгенін көрсетеді. Жайлы аймақ — 40–60 % ылғалдылық.
| Зең қайда | Ықтимал себебі | Не істеу керек |
|---|---|---|
| Терезе беткейі, терезе алды | Суық шыны мен беткейдегі конденсат, ауа ағыны жоқ | Микрожелдету режимі, беткейлерді жылыту |
| Сыртқы қабырғаның бұрышы | Суық көпірі, қабырғаның тоңуы | Желдету, бұрышты жиһаздан бос ұстау, қабырғаны сыртынан жылыту |
| Шкаф не диван артындағы қабырға | Суық қабырға жанында ауа айналмайды | Жиһазды 5–10 см алшақ қою |
| Жуынатын бөлменің төбесі мен жіктері | Бу және әлсіз желдету | Тартуды тексеру, душтан кейін есікті ашық қалдыру |
| Жаңбырдан кейін не құбыр маңында үлкейетін дақ | Су ағуы | Ағуды тауып жою, содан кейін өңдеу |
- Күніне 2–3 рет 5–10 минуттан терезелерді кең ашып желдетіңіз: қысқа желдету ауаны ауыстырады, бірақ қабырғаларды суытпайды.
- Кірді тұрғын бөлмелерде кептірмеңіз — тек желдеткіші жұмыс істейтін жуынатын бөлмеде не балконда.
- Тамақты сорғышты қосып, қақпақпен жауып пісіріңіз.
- Терезе астындағы батареяны еденге дейінгі қалың перделермен жаппаңыз: жылы ауа шыны мен беткейлерге көтерілуі керек. Перделердің өзіне қалай күтім жасау керектігі — перде мен тюльді қалай тазалау керек мақаласында.
- Желдетуді тексеріңіз: жуынатын бөлме мен ас үйдегі торға парақ қағаз тартылуы керек. Тарту болмаса, үйдегі МИБ немесе ПИК басшылығына хабарласыңыз — ортақ желдету арнасы бітеліп қалуы мүмкін.
- Таңертең шыны мен терезе алдындағы конденсатты сүртіп тастаңыз.
Маман қашан керек
Ошақ 1–2 м²-ден үлкен болса, зең 2–3 өңдеуден кейін қайта шықса, тұсқағаздың, жиһаздың артында не беткейдің ішінде жасырынса, пәтерде көзге көрінетін себепсіз дымқыл иіс тұрса немесе жақында су басса, кәсіпқойларды шақырған жөн. Жуынатын бөлме мен ас үйдегі қарайған плитка жіктері — бөлек міндет: зеңі бар плитка жіктерін тазалау 1 500 ₸/м²-ден басталады, ең аз тапсырыс — 10 000 ₸.
Зеңді кетіру кезінде біз беттерді фунгицидті құралдармен өңдеп, көзге көрінетін колонияларды кетіреміз. Cleaning Lab бағалары: 2 м²-ге дейінгі жергілікті ошақ (бұрыш, терезе беткейі) — 10 000 ₸-ден, жуынатын бөлме не санузел — 15 000 ₸-ден, бөлме не бірнеше ошақ — 20 000 ₸-ден, қайталама профилактикалық өңдеу — 8 000 ₸-ден. Себебі су ағуында, қабырғаның тоңуында не нашар желдетуде болса, оны жоймай зең қайта шығатынын ашық айтып, ұсыныстар береміз. Өңдеуден кейін қалған көгерген иісті озондау кетіреді, бірақ ол колонияларды кетіруді де, себебін жоюды да алмастырмайды.